Ngắn gọn
Vì lịch sử hình thành hệ thống bóng đá khác nhau.
- Cardiff City là đội xứ Wales nhưng từ rất sớm đã tham gia hệ thống giải Anh.
- Còn các đội Scotland thì đã có hẳn một hệ thống giải quốc gia riêng rất sớm và rất mạnh, nên họ không có lý do nhập vào hệ thống Anh.
Bản chất vấn đề
Ở Vương quốc Anh, có 4 “nền bóng đá” riêng:
- England
- Scotland
- Wales
- Northern Ireland
Mỗi bên có:
- liên đoàn riêng
- giải vô địch riêng
- đội tuyển quốc gia riêng
Điều này hơi lạ nếu nhìn theo logic “cùng một nước”, nhưng trong bóng đá thì đây là di sản lịch sử từ thời bóng đá được tổ chức rất sớm.
Vì sao Cardiff City chơi ở Anh?
1. Wales lâu nay không có hệ thống giải mạnh bằng Anh
Các CLB lớn của Wales như:
- Cardiff City
- Swansea City
- Wrexham
- Newport County
đều nằm gần biên giới hoặc có liên kết kinh tế - giao thông với Anh, nên từ lâu họ tham gia các giải Anh để có:
- đối thủ mạnh hơn
- doanh thu lớn hơn
- môi trường chuyên nghiệp hơn
2. Giải VĐQG Wales ra đời rất muộn
- League of Wales (nay là Cymru Premier) chỉ thành lập năm 1992
- Trong khi đó các CLB Wales kể trên đã chơi trong hệ thống Anh từ nhiều thập kỷ trước rồi
Nói cách khác:
- khi Wales lập giải riêng, nhiều CLB mạnh nhất của họ đã cắm rễ trong bóng đá Anh
- kéo họ về cũng rất khó, vì lợi ích thể thao và tài chính đều nghiêng về phía giải Anh
Vì sao Scotland không như vậy?
1. Scotland có hệ thống bóng đá riêng rất sớm
Scotland là một trong những cái nôi bóng đá hiện đại.
- Scottish Football Association thành lập năm 1873
- Scottish league có từ cuối thế kỷ 19
Tức là Scotland không cần dựa vào Anh để có giải đấu chuyên nghiệp.
2. Bản sắc bóng đá Scotland rất mạnh
Các CLB như:
- Celtic
- Rangers
- Aberdeen
- Hearts
- Hibernian
đều là một phần của hệ sinh thái bóng đá Scotland từ lâu.
Nếu sang chơi ở Anh thì sẽ đụng tới rất nhiều thứ:
- quyền lợi truyền hình
- suất dự cúp châu Âu
- cấu trúc kim tự tháp giải đấu
- bản sắc quốc gia trong bóng đá
3. Anh cũng không có động lực mở cửa lớn cho CLB Scotland
Với vài CLB lớn như Celtic hay Rangers, về mặt thương mại có thể hấp dẫn.
Nhưng nếu mở tiền lệ cho Scotland, thì sẽ kéo theo rất nhiều câu hỏi:
- có cho thêm đội khác không?
- phân chia suất thăng hạng/xuống hạng thế nào?
- liên đoàn nào quản?
- suất châu Âu tính cho nước nào?
Nên cách ổn định nhất là: mỗi hệ ở riêng hệ đó.
Vậy Cardiff là ngoại lệ hay nguyên tắc?
Thực ra là ngoại lệ lịch sử được hợp thức hóa.
Không chỉ Cardiff, còn có:
- Swansea City
- Wrexham
- Newport County
Đây là các CLB Wales chơi trong hệ thống Anh vì lý do lịch sử.
Ngược lại, đa số CLB Wales khác chơi trong hệ thống Wales.
So sánh ngắn để dễ hình dung
Wales
- giải quốc nội riêng hình thành muộn
- nhiều CLB mạnh đã chơi ở Anh từ trước
- nên tồn tại “đội Wales đá giải Anh”
Scotland
- có hệ thống riêng từ rất sớm
- CLB lớn gắn chặt với cấu trúc đó
- nên không hình thành chuyện “đội Scotland đá giải Anh” một cách thường xuyên
Một điểm thú vị
Cardiff City từng:
- chơi ở giải Anh
- nhưng lại vô địch FA Cup năm 1927
Tức là một đội xứ Wales từng vô địch cúp quốc nội của Anh.
Điều này cho thấy bóng đá Anh–Wales có sự đan xen lịch sử khá đặc biệt.
Kết luận
Cardiff City đá ở Anh vì di sản lịch sử và vì bóng đá Wales yếu hơn về cấu trúc giải khi chuyên nghiệp hóa. Scotland thì không như vậy vì họ đã có một hệ thống bóng đá riêng mạnh, lâu đời và có bản sắc đủ lớn để không cần nhập vào bóng đá Anh.
Nếu bạn muốn, mình có thể làm tiếp 1 tầng nữa:
vì sao cùng là “nằm trong UK” nhưng trong bóng đá lại có 4 đội tuyển quốc gia riêng — cái này cũng rất hay về mặt lịch sử thể chế.