Nếu người da đen và da trắng đẻ con và sau đó con họ tiếp tục đẻ con với người da trắng thì màu da gốc là da đen có dần bị pha nhạt đi tới mức thành trăng không nhỉ

Có — về mặt xác suất di truyền, nếu qua nhiều thế hệ con cháu liên tục kết hôn với người da sáng hơn, thì màu da trung bình có xu hướng nhạt dần. Nhưng nó không diễn ra kiểu “pha mực” tuyến tính, đều đều mỗi đời một ít.

Bản chất là gì?

Màu da là tính trạng đa gen:

• Không phải 1 gen quyết định.
• Có nhiều gen cùng ảnh hưởng lượng melanin.
• Vì vậy con cái có thể:
  • sáng hơn bố mẹ,
  • tối hơn bố mẹ,
  • hoặc ở giữa.

Nên nếu:

• đời 1: người da đen × người da trắng
• đời 2, 3, 4...: con cháu tiếp tục sinh con với người da trắng

thì về lâu dài:

• các biến thể gen làm da đậm màu sẽ ít dần trong quần thể con cháu đó
• và ngoại hình có thể ngày càng giống người da trắng hơn, kể cả màu da

Nhưng có 2 điểm rất quan trọng

1. Không có chuyện chắc chắn 100% là “cuối cùng sẽ trắng hẳn”

Vì:

• gen có thể ẩn rồi xuất hiện lại
• tổ hợp gen mỗi đời là ngẫu nhiên
• một số hậu duệ vẫn có thể giữ:
  • da ngăm
  • tóc xoăn
  • nét mặt mang tổ tiên da đen

Tức là xu hướng là nhạt dần, nhưng không phải công thức cơ học tuyệt đối.

2. “Da đen” và “da trắng” đều là nhãn xã hội khá thô

Trong thực tế:

• người châu Phi cũng không phải ai cũng cùng một màu da
• người châu Âu cũng dao động từ rất trắng đến ôliu
• còn có ảnh hưởng của:
  • nắng
  • hormone
  • môi trường
  • một số bệnh lý

Nên nói chính xác hơn là:

Nếu liên tục lai với nhóm có da sáng hơn, thì trung bình đời sau sẽ có xu hướng sáng hơn.

Ví dụ dễ hình dung

Hãy tưởng tượng màu da không phải 1 công tắc bật/tắt mà là một dàn mixer nhiều nút:

• người da rất sẫm có nhiều “nút tăng melanin” bật mạnh
• người da rất sáng có ít nút đó hơn

Con cái nhận ngẫu nhiên một phần từ mỗi bên.
Nếu qua nhiều đời cứ ghép với người có ít “nút tăng melanin”, thì trung bình số nút đó trong dòng họ sẽ giảm.

Vậy có thể “trở thành trắng” không?

• Về ngoại hình: có thể, sau nhiều thế hệ, một số hậu duệ nhìn gần như người da trắng.
• Về tổ tiên di truyền: họ vẫn có tổ tiên da đen trong gia phả.
• Về gen: một số biến thể từ tổ tiên da đen có thể vẫn còn.

Nói ngắn gọn:

Có, màu da có thể dần nhạt đi qua nhiều thế hệ nếu liên tục sinh con với người da trắng, nhưng không phải lúc nào cũng đều và không phải mọi đặc điểm gốc đều biến mất hoàn toàn.

Nếu muốn, mình có thể giải thích tiếp theo kiểu:

1. di truyền màu da thực tế hoạt động ra sao, hoặc
2. sau bao nhiêu thế hệ thì “trông như người trắng” là có thể xảy ra.