Không có một con số tổng chính thức và đáng tin tuyệt đối cho câu hỏi này.
Nói ngắn gọn
Với Triều Tiên, số vụ gián điệp bị bắt, điệp viên bị lộ, người được cho là gián điệp nhưng chưa chắc đúng, và quan chức/intelligence officer đào tẩu bị trộn lẫn rất nhiều. Vì vậy:
- Không thể đưa ra một tổng số toàn cầu chính xác
- Chỉ có thể nói theo kiểu:
- đã có nhiều vụ bị bắt ở Hàn Quốc, Nhật, Trung Quốc, Đông Nam Á, châu Âu
- đã có một số vụ đào tẩu nổi bật của quan chức, nhà ngoại giao, và cán bộ an ninh/tình báo Triều Tiên
- nhưng số công khai chỉ là phần nổi của tảng băng
Vì sao không có con số rõ?
1. Nhiều vụ không được công khai
Các nước thường:
- giữ kín điều tra phản gián
- không công bố chi tiết mạng lưới
- trao đổi ngầm, trục xuất, hoặc xử lý kín
2. “Gián điệp” là khái niệm rất lẫn
Có thể là:
- điệp viên chuyên nghiệp
- người thu thập tin tức cho Bình Nhưỡng
- người môi giới/đầu mối tài chính
- nhà ngoại giao làm nhiệm vụ tình báo
- người bị nghi ngờ nhưng chưa chứng minh được
3. “Đào tẩu” cũng có nhiều loại
Không phải ai đào tẩu từ bộ máy nhà nước Triều Tiên cũng là “gián điệp”. Có thể là:
- nhà ngoại giao
- quan chức thương mại
- cán bộ an ninh
- người trong cơ quan tuyên truyền
- sĩ quan liên quan tình báo
Nếu chia theo 2 nhóm thì dễ hiểu hơn
A. Gián điệp Triều Tiên bị bắt/lộ ở nước ngoài
Nhóm này chắc chắn đã có khá nhiều vụ trong nhiều thập kỷ, đặc biệt liên quan:
- Hàn Quốc: nhiều nhất về mặt công khai, vì hai miền đối đầu trực tiếp
- Nhật Bản: từng có các vụ liên quan đến mạng lưới thân Triều Tiên, bắt cóc, xâm nhập
- Trung Quốc / Đông Nam Á: thường liên quan theo dõi người đào tẩu, buôn lậu, vận hành mạng lưới
- châu Âu / Trung Đông / châu Phi: ít công khai hơn, thường qua vỏ bọc ngoại giao, thương mại, buôn bán vũ khí, né cấm vận
Nhưng số “bị bắt” công khai không phản ánh tổng số thực tế.
B. Người của bộ máy Triều Tiên đào tẩu
Nhóm này có thể gồm:
- nhà ngoại giao cấp cao
- cán bộ cơ quan an ninh
- nhân viên công tác ở đại sứ quán
- người làm trong cơ quan đối ngoại hoặc tình báo
Các vụ nổi bật thì có, nhưng số người thật sự thuộc hệ tình báo rồi đào tẩu công khai là không nhiều so với tổng số người Triều Tiên đào tẩu nói chung.
Nếu muốn một cách nói “ước lượng”
Cẩn thận mà nói thì:
- Gián điệp/đặc vụ Triều Tiên bị bắt hoặc bị lộ công khai ở nước ngoài: chắc chắn là hàng chục đến hàng trăm vụ/cá nhân nếu tính qua nhiều thập kỷ
- Người thuộc bộ máy nhà nước/an ninh/tình báo Triều Tiên đào tẩu công khai: có lẽ chỉ ở mức một số nhỏ, vài chục trường hợp nổi bật hoặc được biết đến, không phải con số lớn công khai rõ ràng
Nhưng mình nhấn mạnh: đây là ước lượng mô tả, không phải số liệu chính thức.
Bản chất vấn đề
Triều Tiên là một trong những nước mà:
- thông tin cực kín
- tuyên truyền mạnh
- phản gián của các nước khác cũng giữ bí mật
- truyền thông hay thổi phồng các vụ nổi bật
Nên câu hỏi này gần giống hỏi:
“Có bao nhiêu điệp viên Liên Xô/Trung Quốc/Iran đã hoạt động ở nước ngoài và bị lộ?”
Thường chỉ biết một phần nhỏ đã bị phanh phui.
Nếu bạn muốn, mình có thể làm tiếp theo 1 trong 2 hướng:
- Liệt kê các vụ nổi bật nhất gián điệp/quan chức Triều Tiên bị bắt hoặc đào tẩu theo từng nước
- Phân biệt bộ máy tình báo Triều Tiên thực sự hoạt động như thế nào — cơ quan nào làm việc gì, mạnh ở đâu, khác KGB/MSS ra sao.