Vì “đổi lại” rất lớn
Rèn luyện đặc nhiệm cực khổ, tỷ lệ rớt cao, nguy hiểm thật. Nhưng vẫn có người lao vào vì mấy động lực rất mạnh này:
1. Tìm cảm giác ý nghĩa rất sâu
- Nhiều người không chỉ muốn “có việc làm”, mà muốn làm thứ khó, thật, có giá trị.
- Đặc nhiệm cho họ cảm giác:
- mình thuộc về một nhóm tinh nhuệ
- nhiệm vụ mình làm có tác động thực
- đời mình không trôi qua nhạt nhòa
Với một số người, khổ nhưng có ý nghĩa còn chịu được hơn sống dễ mà thấy vô nghĩa.
2. Bị hấp dẫn bởi thử thách cực hạn
- Có người sinh ra đã thích kiểm tra giới hạn:
- chịu đau được tới đâu
- tinh thần có gãy không
- lúc sợ hãi mình là ai
- Đặc nhiệm gần như là một “bài thi cực hạn” về:
- thể lực
- kỷ luật
- thần kinh
- khả năng chịu áp lực
Họ không chỉ muốn thắng người khác, mà muốn thắng bản thân.
3. Danh tính và lòng tự hào
- Vào được đặc nhiệm là một dạng chứng nhận bản thân rất mạnh.
- Nó trả lời câu hỏi:
- “Tôi có phải người cứng không?”
- “Tôi có đáng nể không?”
- “Tôi có vượt qua thứ mà đa số bỏ cuộc không?”
Nói thẳng: với nhiều người, đây là nhu cầu về danh tính nam tính, bản lĩnh, tự trọng, chứ không chỉ tiền.
4. Tình đồng đội rất khác thường
- Người ngoài thường đánh giá bằng mức khổ.
- Nhưng người trong cuộc thường nhớ nhất là:
- sự gắn kết
- tin nhau lúc nguy hiểm
- cảm giác anh em sống chết có nhau
Khổ chung tạo ra liên kết rất mạnh. Nhiều người ở lại không phải vì thích bị hành, mà vì muốn thuộc về một tập thể hiếm có.
5. Cơ hội nghề nghiệp, vị thế, đãi ngộ
Không phải lý do cao đẹp nào cũng trừu tượng. Có cả động cơ thực dụng:
- phụ cấp tốt hơn
- cơ hội thăng tiến
- uy tín trong quân đội/công an
- sau này ra ngoài đời có “thương hiệu cá nhân” mạnh hơn
Tức là ngoài lý tưởng, còn có lợi ích nghề nghiệp.
6. Tâm lý tuổi trẻ: tin mình chịu được
- Khi còn trẻ, nhiều người:
- ít sợ rủi ro hơn
- thích chứng tỏ hơn
- nghĩ mình bất tử hơn thực tế
- Cái này không hẳn xấu. Chính sự “liều có kiểm soát” đó khiến họ dám bước vào nơi người khác không dám.
Nhưng bản chất sâu hơn là gì?
Đặc nhiệm tồn tại vì xã hội luôn cần một nhóm người làm việc:
- nguy hiểm
- bí mật
- cần kỷ luật cực cao
- sai một chút là chết hoặc làm hỏng cả nhiệm vụ
Muốn làm được việc đó, hệ thống phải tuyển những người:
- chấp nhận gian khổ
- có động lực nội tại mạnh
- không sụp tâm lý khi áp lực cực lớn
Nên rèn luyện khắc nghiệt không phải để “hành cho vui”, mà để lọc người và tái cấu trúc con người:
- lọc ai không đủ bền
- tạo phản xạ tự động
- biến phối hợp nhóm thành bản năng
Vì thế, người tham gia đặc nhiệm thường không nghĩ kiểu:
“Sao khổ thế mà vẫn làm?”
Mà họ nghĩ:
“Chính vì khó nên mới đáng làm.”
Nói ngắn gọn
Người ta vào đặc nhiệm không phải vì thích khổ, mà vì họ muốn một trong bốn thứ:
- ý nghĩa
- thử thách
- danh tính
- tình huynh đệ
Cộng thêm:
- cơ hội nghề nghiệp
- lòng yêu nước/lý tưởng
- nhu cầu chứng minh bản thân
Nếu muốn, mình có thể nói tiếp theo hướng tâm lý kiểu người nào dễ bị hút vào đặc nhiệm — tức là họ khác người bình thường ở điểm nào.