Không có đáp án tuyệt đối
“Nghe hay nhất” trong nhạc cụ gần như không có bảng xếp hạng khách quan, vì nó phụ thuộc vào:
- gu âm thanh: ấm, sáng, dày, buồn, sang, mộc…
- bối cảnh: solo, dàn nhạc, phòng nhỏ, sân khấu lớn
- người chơi: cùng một nhạc cụ, nghệ sĩ khác nhau cho cảm giác khác hẳn
- hệ văn hoá nghe nhạc: phương Tây, Á Đông, dân gian, jazz, điện tử…
Nhưng nếu hỏi theo kiểu “những nhạc cụ nào thường được số đông đánh giá là đẹp, giàu biểu cảm, dễ gây ấn tượng”, thì có vài nhóm nổi bật.
Những nhạc cụ thường được xem là “hay” nhất
1. Piano
Thường được xem là một trong những nhạc cụ “đẹp” và toàn diện nhất.
Vì sao nhiều người thích:
- dải âm rất rộng
- chơi được cả giai điệu + hòa âm + bass cùng lúc
- có thể rất nhẹ nhàng, cũng có thể cực kỳ hùng tráng
- hợp từ cổ điển, jazz đến pop
Cảm giác âm thanh:
- cân bằng, sang, rõ ràng, dễ chạm cảm xúc
Điểm mạnh đặc biệt:
- nghe solo vẫn “đủ đầy”, không cần nhạc cụ khác đỡ nhiều
2. Violin
Đây là nhạc cụ thường được gắn với chữ da diết, giàu cảm xúc.
Vì sao được đánh giá cao:
- rất gần với cách con người cảm nhận giọng hát
- kéo được những nốt dài, rung, luyến rất biểu cảm
- có thể vừa đẹp vừa dữ dội
Cảm giác âm thanh:
- tha thiết, bay bổng, đôi khi xé lòng
Lưu ý:
- violin chơi dở thì khá chói; chơi hay thì cực đẹp
=> đây là loại nhạc cụ mà chất lượng người chơi ảnh hưởng cực lớn tới việc “nghe hay” hay không.
3. Cello
Nếu hỏi nhạc cụ nào “được khen âm thanh đẹp nhất” một cách rất thường xuyên, cello là ứng viên cực mạnh.
Vì sao:
- âm vực gần với giọng người nam trầm, rất ấm và sâu
- có độ dày, độ sang, độ “người” rất đặc biệt
- vừa buồn, vừa trang trọng, vừa nội tâm
Cảm giác âm thanh:
- ấm, sâu, tròn, có chiều sâu cảm xúc
Nhiều người không học nhạc cũng thấy cello rất “đã tai”, vì nó ít chói hơn violin mà vẫn giàu biểu cảm.
4. Sáo (đặc biệt flute, sáo trúc)
Nhóm sáo thường được yêu thích vì âm thanh thoáng, trong, nhẹ và có chất thiên nhiên.
Vì sao hay:
- âm thanh mềm, thanh, dễ tạo không khí mơ màng
- hợp các giai điệu trữ tình, dân gian, thiền, soundtrack
Cảm giác âm thanh:
- trong trẻo, bay, tinh khiết
Khác nhau:
- flute phương Tây: sáng, mịn, chuẩn, thanh lịch
- sáo trúc: mộc hơn, nhiều hồn dân gian, gần gũi hơn
5. Guitar acoustic / classical
Đây là loại “nghe hay” theo nghĩa gần gũi và dễ yêu thích.
Vì sao:
- âm thanh mộc, thân thiện, dễ đi vào tai người nghe
- chơi solo hát kèm rất hiệu quả
- phù hợp nhiều phong cách
Cảm giác âm thanh:
- ấm, gần, tự nhiên
Phân biệt nhanh:
- guitar classic (dây nylon): êm, mềm, tròn
- guitar acoustic (dây sắt): sáng hơn, vang hơn, rõ hơn
6. Harp
Harp thường được gắn với cảm giác đẹp theo kiểu “thiên giới”, lấp lánh, sang trọng.
Vì sao:
- âm thanh ngân, mượt, long lanh
- tạo cảm giác rất “ảo”, rất thơ
Cảm giác âm thanh:
- tinh tế, mơ màng, thanh cao
Nhược điểm là đẹp theo màu riêng, nhưng không đa dụng bằng piano hay violin.
7. Saxophone
Nếu nói về độ “quyến rũ” của âm thanh, saxophone rất hay được nhắc tới.
Vì sao:
- âm thanh có chất người, hơi thở rõ
- vừa mượt vừa khàn nhẹ, rất cảm xúc
- cực hợp jazz, blues, ballad đêm
Cảm giác âm thanh:
- gợi cảm, cô đơn, đô thị, trưởng thành
8. Clarinet / Oboe
Hai loại này không phổ thông bằng piano hay guitar, nhưng giới nghe nhạc cổ điển thường đánh giá cao.
- Clarinet: ấm, tròn, mềm, linh hoạt
- Oboe: sáng, mảnh, hơi ai oán, rất đặc trưng
Oboe đặc biệt có âm sắc mà nghe một lần là nhận ra, rất “thấm” nếu hợp gu.
9. Human voice như một “nhạc cụ”
Nếu xét công bằng thì giọng người thường là “âm thanh đẹp nhất” với đa số con người.
Vì sao:
- não người tiến hoá để cực nhạy với giọng nói và tiếng hát
- nó mang cảm xúc trực tiếp nhất
- dễ tạo đồng cảm hơn nhiều nhạc cụ thuần túy
Nên nhiều nhạc cụ được khen là hay cũng vì chúng gần với chất giọng người:
- violin
- cello
- saxophone
- clarinet
Nếu chia theo “kiểu đẹp”, thì mỗi nhạc cụ đứng đầu một kiểu
Đẹp, toàn diện, sang:
- Piano
Đẹp, da diết, giàu cảm xúc:
- Violin
- Cello
Đẹp, mộc, gần gũi:
- Guitar
- sáo trúc
Đẹp, trong trẻo, bay:
- Flute
- harp
Đẹp, quyến rũ, trưởng thành:
- Saxophone
Nếu phải chọn vài ứng viên “được khen nhiều nhất” trên diện rộng
Nếu gom theo mức độ phổ biến trong cảm nhận số đông, mình sẽ xếp nhóm rất mạnh là:
- Cello
- Piano
- Violin
- Guitar
- Flute / sáo
- Saxophone
Trong đó:
- Cello: hay theo kiểu sâu và sang
- Piano: hay theo kiểu hoàn chỉnh và phổ quát
- Violin: hay theo kiểu cảm xúc cực mạnh
- Guitar: hay theo kiểu gần gũi nhất
- Saxophone: hay theo kiểu có cá tính rõ
Một góc nhìn quan trọng: “hay nhất” thường đến từ âm sắc gần con người
Nhạc cụ dễ được khen “đẹp” thường có một trong 3 đặc điểm:
giống giọng hát
→ violin, cello, saxophone, clarinetnhiều hài âm dễ chịu
→ piano, guitar, harpcó độ ngân và chuyển động mượt
→ đàn dây kéo, sáo, giọng hát
Tức là “hay” không phải ngẫu nhiên; thường là vì âm thanh đó:
- dễ gợi cảm xúc
- không quá chói
- có chiều sâu hài âm
- hoặc gần với tiếng người
Nếu hỏi theo gu, mình gợi ý nhanh như này
- Thích trầm ấm, sâu, sang → Cello
- Thích toàn diện, cổ điển, đẹp bền → Piano
- Thích buồn đẹp, da diết → Violin
- Thích mộc và gần → Guitar
- Thích thoáng, thiền, tự nhiên → Sáo
- Thích gợi cảm, đêm, jazz → Saxophone
Nếu muốn, mình có thể làm tiếp một bảng kiểu:
“Top nhạc cụ có âm thanh đẹp nhất theo từng tiêu chí: buồn nhất, sang nhất, mộc nhất, giống giọng người nhất, nghe thư giãn nhất”.