Đúng — nếu nhìn ở góc độ “ít nét để ghi nhanh”, chữ số và chữ cái Latin khá tối ưu

Nhưng có 2 lớp khác nhau ở đây:

• Tối ưu để viết tay nhanh
• Tối ưu để biểu đạt ngôn ngữ / thông tin

Latin đúng là rất mạnh ở lớp đầu tiên.

Vì sao nhìn nó “tối ưu”

1. Ký tự ngắn, ít nét

• Số 0–9 phần lớn chỉ cần 1 nét
• Chữ Latin thường chỉ cần 1–3 nét
  • l, c, o, s gần như 1 nét
  • A, H, K, M thì nhiều hơn nhưng vẫn khá ít
• Khi viết thường/cursive thì còn nối liền được, nên tốc độ rất cao

So với:

• Hán tự: mỗi chữ mang nhiều nét hơn rất nhiều
• Kana: vẫn ít nét hơn Hán tự nhưng thường nhiều chuyển động hơn chữ Latin đơn giản
• Một số hệ chữ khác: có thể đẹp hoặc rõ hơn, nhưng không hẳn ít động tác tay bằng Latin

2. Bộ ký hiệu nhỏ

• Chỉ khoảng 26 chữ cái
• Số thì 10 chữ số
• Học, nhớ, viết đều nhẹ

Cái hay của Latin là:

• ít ký hiệu cơ bản
• nhưng nhờ ghép chuỗi nên diễn đạt được rất nhiều từ

Tức là nó chuyển gánh nặng từ:

• “mỗi ký hiệu phải mang nhiều thông tin”
  sang
• “dùng ít ký hiệu đơn giản rồi ghép lại”

Đây là một kiểu tối ưu rất mạnh.

3. Phù hợp với công cụ viết

Latin phát triển mạnh trong môi trường:

• viết bằng bút, mực, lông ngỗng
• chép tay số lượng lớn
• sau này là máy in, máy chữ, bàn phím

Nên nó được “mài giũa” theo hướng:

• nét đơn giản
• dễ phân biệt
• dễ lặp lại hàng loạt

Nói cách khác:
không phải ngẫu nhiên mà nó trông gọn — nó đã được chọn lọc qua nhiều thế kỷ để hợp với tốc độ ghi chép.

Nhưng không phải “tối ưu tuyệt đối”

1. Ít nét chưa chắc ít công hơn

Ví dụ:

• Chữ Hán một ký tự nhiều nét, nhưng có thể mang ý nghĩa của cả một âm tiết / từ / morpheme
• Chữ Latin ít nét hơn mỗi ký tự, nhưng muốn ghi cùng lượng ý nghĩa thì phải viết nhiều ký tự hơn

Nên nếu đo:

• số nét trên mỗi ký tự → Latin thắng
• lượng thông tin trên mỗi ký tự → chưa chắc

2. Tối ưu phụ thuộc ngôn ngữ

Latin rất hợp với ngôn ngữ kiểu:

• ghép âm vị bằng chữ cái
• cấu trúc từ có thể tách thành chuỗi âm nhỏ

Nhưng với ngôn ngữ khác, hệ chữ khác có thể lại hợp hơn về:

• tốc độ đọc
• nhận dạng từ
• gắn nghĩa trực tiếp

Ví dụ người quen Hán tự có thể nhận cả “khối nghĩa” rất nhanh, dù viết tay chậm hơn.

3. Cái “tối ưu” của Latin có phần là do ta quen mắt

Vì ta sống trong môi trường:

• biển báo
• bàn phím
• số điện thoại
• địa chỉ web
• code
• nhãn hàng

toàn những thứ ưu ái ký hiệu ngắn, tuyến tính, rời rạc.
Nên Latin và chữ số Arabic/Latin trông như chuẩn mặc định của hiệu quả.

Kết luận ngắn

Đúng, nếu tiêu chí là:

• ít nét
• viết nhanh
• dễ học bộ ký hiệu
• dễ cơ giới hóa bằng in ấn / bàn phím

thì chữ cái Latin và chữ số 0–9 là một thiết kế rất tối ưu.

Nhưng nó tối ưu theo kiểu:

• “mỗi đơn vị rất rẻ để viết”
  chứ không nhất thiết là
• “mỗi đơn vị chứa nhiều thông tin nhất.”

Nói gọn hơn:

Latin tối ưu về chi phí thao tác; không hẳn tối ưu tuyệt đối về mật độ thông tin.

Nếu muốn, mình có thể đi tiếp một tầng thú vị hơn:
vì sao nhiều hệ chữ của nhân loại cuối cùng lại có xu hướng đơn giản hóa nét khi chuyển từ khắc sang viết tay.