Liệu làm đường sắt cao tốc thì sẽ làm trong khoảng bao nhiêu lâu ?

Trả lời ngắn

Nếu hỏi một tuyến đường sắt cao tốc quy mô quốc gia thì thường phải tính bằng nhiều năm đến hơn chục năm, không phải 2–3 năm như đường bộ thông thường.

Với một dự án lớn kiểu trục Bắc–Nam ở Việt Nam, thời gian thực tế thường rơi vào khoảng:

• 2–4 năm: chuẩn bị dự án, phê duyệt chủ trương, thiết kế, đấu thầu
• 2–5 năm: giải phóng mặt bằng, tái định cư, xử lý pháp lý
• 5–10 năm: thi công hạ tầng, cầu, hầm, depot, nhà ga, điện, tín hiệu
• 1–2 năm: chạy thử, nghiệm thu, đào tạo vận hành

=> Tổng thể dễ là 10–20 năm, tùy cách chia giai đoạn.

Bản chất: cái lâu nhất không chỉ là “xây”

Nhiều người nghĩ lâu vì thi công khó, nhưng thực ra thời gian bị kéo dài bởi 4 thứ chính:

• Giải phóng mặt bằng

  • Đây thường là nút thắt lớn nhất.
  • Tuyến càng dài, đi qua càng nhiều tỉnh, càng chậm.

• Vốn và cách chia kỳ đầu tư

  • Nếu thiếu vốn hoặc giải ngân chậm, dự án sẽ kéo dài.
  • Làm toàn tuyến một lúc khác hoàn toàn với làm từng đoạn.

• Công nghệ và tiêu chuẩn an toàn

  • Đường sắt cao tốc yêu cầu cực cao về:
    • nền đường
    • cầu cạn
    • hầm
    • điện khí hóa
    • tín hiệu
    • điều khiển tàu
  • Sai số nhỏ cũng ảnh hưởng lớn vì tàu chạy rất nhanh.

• Năng lực tổ chức dự án

  • Quản lý thầu, phối hợp địa phương, chuỗi cung ứng vật liệu, nhân lực kỹ thuật…
  • Dự án càng lớn càng giống “đại công trình quốc gia”, không chỉ là việc xây dựng thuần túy.

Nếu so với các nước khác

Rất khó lấy số tuyệt đối vì mỗi nước khác nhau, nhưng có thể hình dung:

• Đoạn ngắn, ít vướng mặt bằng: khoảng 5–8 năm
• Tuyến lớn, nhiều cầu hầm, đô thị đông: 10–15 năm
• Tuyến cực dài, chia nhiều giai đoạn: có thể 15–20 năm hoặc hơn

Nhiều nước công bố rất nhanh, nhưng từ lúc ý tưởng → vận hành thương mại thường lâu hơn người ngoài tưởng khá nhiều.

Nếu là Việt Nam thì nên nghĩ thế nào?

Nếu anh đang hỏi theo kiểu đường sắt cao tốc Bắc–Nam, thì cách nhìn thực tế là:

• Không nên kỳ vọng xong toàn bộ trong vài năm
• Khả năng cao sẽ là:
  • chuẩn bị lâu
  • làm theo từng đoạn ưu tiên
  • hoàn thiện dần trong 1–2 thập kỷ

Tức là:

• giai đoạn đầu có thể vài năm mới khởi công mạnh
• một số đoạn có thể xong sớm hơn
• nhưng toàn tuyến thường là câu chuyện rất dài

Một mốc ước lượng dễ nhớ

Để nhớ đơn giản:

• Đoạn ngắn: ~ 5–8 năm
• Tuyến lớn: ~ 10–15 năm
• Tuyến quốc gia rất dài: ~ 15–20 năm

Nếu anh muốn, tôi có thể trả lời tiếp theo hướng:

1. Vì sao đường sắt cao tốc lâu hơn cao tốc ô tô rất nhiều, hoặc
2. Nếu Việt Nam làm Bắc–Nam thì đoạn nào có khả năng được ưu tiên làm trước.