Có — và cạnh tranh đó là có thật
Khi Samsung quyết định mở rộng đầu tư ở Việt Nam, Thái Nguyên không phải là lựa chọn duy nhất. Họ có cạnh tranh với các địa phương khác để giành dự án, dù kiểu cạnh tranh này không hẳn là “đấu thầu công khai” mà là:
- địa phương nào đưa ra quỹ đất sạch nhanh hơn
- hạ tầng điện, nước, giao thông đáp ứng tốt hơn
- thủ tục nhanh, lãnh đạo cam kết mạnh
- khả năng cung ứng lao động quy mô lớn
- gần với hệ sinh thái Samsung đã có ở Bắc Ninh
Bức tranh lúc đó
Samsung vào Việt Nam theo từng bước:
- Bắc Ninh là cứ điểm lớn đầu tiên
- sau đó Samsung cần mở rộng cực nhanh vì sản lượng tăng mạnh
- nên họ tìm một nơi ở miền Bắc có thể triển khai nhà máy lớn, nhanh, ít ma sát
Trong bối cảnh đó, nhiều tỉnh phía Bắc đều muốn có dự án Samsung, vì ai cũng hiểu:
- đây không chỉ là một nhà máy
- mà là cả chuỗi vệ tinh, việc làm, xuất khẩu, tăng trưởng GDP địa phương
Vì sao Thái Nguyên thắng?
Nói ngắn gọn: Thái Nguyên thắng vì phù hợp hơn ở thời điểm đó, chứ không đơn giản chỉ vì “ưu đãi nhiều hơn”.
1. Gần Bắc Ninh và Hà Nội
Samsung đã có nền tảng ở Bắc Ninh, nên mở thêm ở Thái Nguyên giúp:
- dễ điều phối quản lý
- gần sân bay Nội Bài
- gần các tuyến logistics chính
- tiện dùng chung mạng lưới supplier đang hình thành
Tức là Samsung không chọn một tỉnh “đẹp trên giấy”, mà chọn nơi ăn khớp với hệ thống đang có.
2. Có đất lớn và triển khai nhanh
Dự án quy mô Samsung cần:
- diện tích rất lớn
- giải phóng mặt bằng nhanh
- hạ tầng khu công nghiệp sẵn sàng
Thái Nguyên lúc đó có lợi thế ở KCN Yên Bình và khả năng dành quỹ đất lớn tương đối nhanh.
3. Lãnh đạo địa phương rất quyết liệt
Đây là yếu tố ở Việt Nam rất quan trọng nhưng hay bị nói nhẹ đi.
Nhà đầu tư lớn như Samsung rất để ý:
- tỉnh có coi đây là dự án chiến lược không
- có “trải thảm” thật không
- có xử lý thủ tục liên ngành nhanh không
Thái Nguyên thời điểm đó được đánh giá là rất chủ động và quyết liệt.
4. Lao động và vị trí vùng
Thái Nguyên không phải tỉnh đông dân nhất, nhưng có lợi thế:
- hút lao động từ vùng trung du và đồng bằng lân cận
- chi phí còn tương đối cạnh tranh
- nằm trong vành đai công nghiệp phía Bắc
Cạnh tranh với những tỉnh nào?
Không phải lúc nào cũng có danh sách chính thức “đối thủ”, nhưng nhìn theo logic thời điểm đó, các địa phương có khả năng cạnh tranh hoặc được cân nhắc thường là:
- Bắc Ninh: nhưng có thể hạn chế về dư địa mở rộng thêm rất lớn
- Bắc Giang: lúc đó chưa bứt mạnh như sau này nhưng là ứng viên tự nhiên
- Hải Phòng: mạnh về công nghiệp và cảng, nhưng không tối ưu bằng cho cấu trúc Samsung khi ấy
- Hưng Yên, Vĩnh Phúc: cũng có vị trí tốt hơn nhiều tỉnh khác
- thậm chí một số tỉnh khác quanh Hà Nội nếu đáp ứng được đất và hạ tầng
Tuy nhiên, cần nói rõ: không phải cứ các tỉnh này đều “đấu” trực diện theo nghĩa công khai, mà là Samsung tự so sánh nhiều phương án, còn các tỉnh thì chủ động chào đón và vận động.
Bản chất cuộc cạnh tranh là gì?
Không chỉ là ưu đãi thuế
Nhiều người nghĩ thu hút FDI là ai giảm thuế mạnh hơn thì thắng. Với Samsung, thuế quan trọng nhưng chưa đủ. Thứ họ cần hơn là:
- tốc độ triển khai
- độ chắc chắn chính sách
- năng lực phối hợp của chính quyền
- hạ tầng vận hành ổn định
- khả năng mở rộng tiếp trong tương lai
Thực ra là cạnh tranh về “năng lực nhà nước địa phương”
Samsung là bài test rất rõ cho một tỉnh:
- có làm nhanh được không
- có giữ lời hứa không
- có xử lý nút thắt thực tế không
Ở góc này, Thái Nguyên thắng vì họ cho Samsung thấy: vào đây thì chạy được ngay.
Nói ngắn gọn
Có, Thái Nguyên có cạnh tranh với các tỉnh khác để thu hút Samsung.
Nhưng cuộc cạnh tranh đó không đơn giản là “ai mời gọi hay hơn”, mà là:
- vị trí có hợp với mạng lưới Samsung không
- đất có sẵn không
- thủ tục có nhanh không
- chính quyền có quyết liệt không
Và ở thời điểm đó, Thái Nguyên là phương án cân bằng tốt nhất giữa tốc độ, vị trí và khả năng triển khai.
Nếu bạn muốn, mình có thể nói tiếp theo hướng:
- cụ thể Thái Nguyên đã làm gì để thắng Samsung, hoặc
- vì sao Bắc Ninh không ôm luôn toàn bộ mà Samsung phải sang Thái Nguyên.